فعالیت های پژوهشی تقریرات سال های گذشته سال 93-94 درس اصول استاد شیخ محسن وحید جلسه 60 دوشنبه 1393/11/20 اجتماع امر و نهی /عبادات مکروهه /نوافل مبتدئه و صلاه در حمام
جلسه 60 دوشنبه 1393/11/20 اجتماع امر و نهی /عبادات مکروهه /نوافل مبتدئه و صلاه در حمام PDF Print E-mail

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمدلله رب العالمین و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین و اللعن علی اعدائهم اجمعین الی یوم الدین

دوشنبه 20/11/93

خلاصه مباحث گذشته:

در جلسه گذشته روایت عبدالله بن سنان بررسی شد و ثابت شد که اطمینان به صدور آن پیدا می شود و در ادامه وجه ترجیح روایات نهی را بر روایات امر بیان کردیم

نوافل مبتدئه و صلاه در حمام

بحث ما در یک قسم از عبادات مکروهه که صوم در یوم عاشورا بود به اندازه ای که در اصول باید طرح شود ، مطرح شد .

قسم دوم از عبادات مکروهه ای که بدل ندارد نوافل مبتدئه است مثل نافله عند طلوع فجر و عند المغرب ، این قسم از عبادات نیز بدل ندارد ، یعنی نافله عند الطلوع یک زمان بیشتر ندارد ، بر خلاف صلاه مستحبی در حمام ، زیرا در صلاه مستحبی الزامی ندارد در حمام بخواند بلکه می تواند در دار بخواند ، و بدل دارد اما در نوافل مبتدئه بدل ندارد .

نسبت به صلوات نافله ابتدائیه همان جوابهایی که در صوم یوم عاشورا  بیان شده است می آید ، که نافله فی حد نفسه مستحب است ، اما در وقت طلوع شمس عنوان ارجحی ملازم با صلاه است که آن عنوان ارجح سبب شده است که فعل صلاه کراهت پیدا کند و به این بیان اشکال حل می شود

و اشکالی که در صوم یوم عاشورا بود در اینجا نمی آید

در صوم یوم عاشورا ، مرحوم حائری (ره) در طریق دوم بیان کردند که عنوان ارجح ملازم با ترک میباشد و اشکال این بود که این بیان مساعد با مقام اثبات نیست ، اما در نحن فیه این مشکل نیست . البته این بحث بر تقدیر ثبوت نهی نسبت به نوافل ابتدائیه می باشد و الا اگر ما در اصل ثبوت نهی مناقشه کنیم و بگوییم نوافل مبتدئه مثال برای عبادات مکروهه نیست ، _ مثلا در اصل ثبوت نهی مناقشه کنیم و بگوییم بین روایات آمره و ناهیه تعارض است و روایات ناهیه به جهت موافقت با عامه ساقط است بنابراین نهی ای ثابت نیست زیرا در تعارض به تخییر یا به ترجیح اصل حجیت از بین می رود _ در این صورت مثال برای عبادات مکروهه نخواهد بود .

اما صورت سوم :

عبارت است از عبادات مکروهه ای که بدل دارد مثل صلاه در حمام :

آخوند (ره) دو جواب از این قسم می فرماید :

جواب اول :

هر چه در عبادات مکروهه بدون بدل گفتیم در ذا بدل مثل صلاه در حمام جاری است طابق نعل بالنعل .

در نتیجه اشکالاتی که بر آخوند بود در اینجا می آید ، نظرات مرحوم نائینی (ره) و آقا ضیاء نیز در اینجا پیش می آید و لکن در برخی موارد تفاوتهایی بین این قسم که دارای بدل است و قسم سابق که دارای بدل نبود هست .

جواب دوم

جواب دومی که آخوند (ره) می فرماید عبارت از این است که مشکل ما در عبادات مکروهه مثل صلاه در حمام مشکل ثبوتی است والا از نظر اثباتی ثابت است که نماز در حمام مکروه است . ثبوتا چگونه جمع کنیم بین استحباب صلاه در حمام و کراهت در حمام قائلین به جواز حرفشان همین است که از اینکه در شریعت بین مستحب و مکروه در عمل واحد جمع شده است ، پس جواز اجتماع امر و نهی را کشف می کنیم زیرا فرق نمی کند چه امر و نهی الزامی باشد یا غیر الزامی ، لذا مشک ثبوتی است .

مرحوم آخوند (ره)  می فرماید می شود که صلاه فی حد ذاتها یک درجه ای از مصلحت ملزمه دارد مثلا 90 درجه دراد که این 90 درجه مقتضی برای جعل وجوب است ولی همین نماز اگر متشخص به مشخصاتی شود و دارای خصوصیاتی بشود در برخی از این خصوصیات مصلحت بیشتر می شود مثل اینکه اگر صلاه متشخص شود به مسجد ، مصلحتش 95 می شود کما اینکه اگر مشخص شود با تشخص غیر ملائم با نماز مثل نماز در حمام ،اینجا آن مصلحتی که در نماز بود کم می شود می شود 85 درجه اما از الزام نمی افتد در نتیجه به همین سبب است که می گوییم صلاه در مسجد در عین اینکه واجب است مستحب هم هست و یا صلاه در حمام در عین اینکه واجب است می گوییم مکروه هم هست ولیکن این نهی در اینجا ارشاد است به اینکه این نماز دارای مصلحتی که در طبیعت بود نیست و مصلحتش کمتر از اوست پس نهی در اینجا مولوی نیست تا اشکال شود از تعلق نهی در صلاه در حکام اجتماع ضدین لازم بیاید

از جهت تکلیفی این نماز یک حکم دارد که وجوب است و نهی در اینجا ارشادی است ارشاد است به قلت ثواب در اینجا پس محذور اجتماع ضدین لازم نمی آید

بعد ایشان می فرماید لعل اینکه می گویند این عبادات اقل ثوابا هست همین مطلب مرا می خواستن بگویند . بعد می فرماید اگر به ما اشکال کنند در این صورت نسبت به هر مستحبی که نسبت به مستحب دیگر ثوابش کمتر بود این می شود عبادت مکروه در حالیکه کسی این حرف است نزده است عکسش هم اینطور است .

مرحوم آقای اخوند جواب می دهند ، ما نگفتیم مصلحت عملی نسبت به مصلحت دیگر کمتر باشد مکروه است بلکه گفتیم عمل مصلحتی دارد فی حد ذاتها اگر در موردی این مصلحت کمتر شود ، می شود مکروه ؛ اگر بیشتر شود نسبت به مصلحت طبیعت در این صورت می شود عبادت مستحبه

نهی در اینجا حمل بر مولویتش مستلزم اجتماع ضدین است و ما وقتی مشکل را ثبوتی حل کردیم رو قانون اصاله الامکان مقام اثبات را مطابق مقام ثبوت می کنیم

قانون اصاله الامکان :

قانون اصاله الامکان به چند اصطلاح به کار می رود :یک اصطلاح فلسفی دارد :"کلما قرع سمعک فذره فی بقعة الامکان ما لم یدل علی استحالته "

یک اصاله الامکان داریم که مرحوم شیخ انصاری (ره) در ابتدای بحث امکان تعبد به ظن مثل خبر واحد برای دفع شبهه ابن قبه طرح کرد ، شبهه ابن قبه این بود که اگر خبر واحد حجت باشد لازم می اید تحلیل حرام و یا تحریم حلال و این مستلزم تفویت مصلحت بر عباد لازم می اید ، مرحوم شیخ فرمود ممکن است در جعل حجیت خبر مصلحتی باشد که تدارک کند مصلحت واقع را ، همینکه از نظر ثبوتی ممکن باشد باید اخذ به ظاهر دلیل کنیم و حق طرح دلیل را نداریم

در مانحن فیه اگر نهی مولوی باشد ، امکان ثبوتی ندارد و دلیل را باید طرح کنیم و این مخالف است با لزوم اخذ به حجت ، اما گر ارشادی باشد با این تصویر ثبوتی که آخوند فرمود می توان کلام آخوند (ره)  را اخذ کرد .

مرحوم خویی جوابی دارند که با مقدمه ای روشن می شود :

مقدمه :

تقسیمات نهی :

نهی از نقطه نظری به دو قسمت تقسیم می شود :مولوی و ارشادی ، مولوی نهی است که مولی در آن تحکم می کند و فرمان می دهد ، نهی ارشادی نهی است که متضمن فرمان نیست بلکه ارشاد به یک حقیقتی است که ممکن است ادراک عقلی باشد یا یا تکوینی باشد مثل اینکه لا یتوضا بالماء المتشمس فانه یوجب البرص

نهی مولوی دو قسم می شود یکی تحریمی که ناشی از مفسده ملزمه که جواز فعل در ان نیست قسم دوم تنزیهی است که ناشی از منقصت در عملی و جواز فعل در آن هست .

 

Add comment


Security code
Refresh

منوی اصلی


ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج

Hosting: Ilimitada Hosting Chile VPS