جلسه 80 سه شنبه 9/2/93 تتمه ی مساله PDF Print E-mail

بسم الله الرحمن الرحیم

الحمد لله رب العالمین و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین سیما بقیة الله فی الارضین و اللعن علی اعدائهم الی یوم الدین

سه شنبه 9/2/93=29/6/1453 بحث خمس آیه الله وحید خراسانی ج 80

مرحوم سید بعد از بیان حکم میراث فرموده است: «و کذا لایترک الاحتیاط فی حاصل الوقف الخاص بل و کذا نفی النذور  و الأحوط استحبابا ثبوته في عوض الخلع و المهر و مطلق الميراث حتى المحتسب منه و نحو ذلك»[1].

سید فرموده است بنا بر احتیاط واجب، در حاصل از وقف خاص باید خمس را بدهد. حواشی عروه چنین است:

«بل هو اقوی و کذا فی النذور و عوض الخلع و المهر».  این تقویت از مرحوم حکیم است.

«بل هو الاقوی فیما اذا کان حصوله باستنماء اعیان اخر فی العین الموقوفه بزراعة او غرس او نحوهما». مرحوم بروجردی چنین حاشیه زده اند. در جایی که موقوف علیه در خود وقف خاص کار کند مثل زراعت، در اینجا کلام سید را تقویت کرده است.

مرحوم خویی فرموده است:

«بل الأظهر ذلك فيه و في حاصل الوقف العامّ بعد القبض و التملّك». ایشان در وقف عام نیز می فرماید بعد از قبض مانند وقف خاص است و در هر دو وقف، فتوا ثبوت خمس است.

«بل لا يخلو من قوّة فيهما إذا كان النذر له». مرحوم جواهري

مرحوم حائری حاشیه‌اش این است: «إذا كان النذر لشخص معيّن فحكمه حكم مطلق الفائدة و إن كان النذر بعنوان و أعطى الشخص من باب التطبيق فحكمه حكم ما يملك بالخمس و الزكاة و نحو ذلك».

سید بعد از این دو فرموده است: «بل الاحوط استحبابا ثبوته في عوض الخلع و المهر و مطلق الميراث حتّى المحتسب منه و نحو ذلك».

مرحوم آقا ضیا در این جا حاشیه زده اند:  «لا يترك الاحتياط في الإرث غير المحتسب لقوّة صدق الفائدة على مثله مع أنّه منصوص».

مرحوم کاشف الغطا در خلع و مهر قائل به تفصیل شده اند. اگر زائد بر مهر السنه باشد قائل به احتیاط وجوبی شده است. اگر به اندازه مهر السنه یا کمتر باشد، مانند سید احتیاط استحبابی کرده است:

«بل وجوبا فی الخلع و المهر الزائد عن مهر السنه».

باید به طور کامل در مورد متن و حواشی و دلیل مطلب صحبت کرد.

در مورد وقف خاص سید فرمود احتیاط واجب پرداخت خمس است.

وقف سه قسم است: گاهی وقف خاص به عنوان ملک است.  مثل این که باغ را بر اولاد خود وقف می کند. این وقف خاص است و اولاد مالک منافع و نماءات وقف هستند. گاهی وقف عام است مثل این که زمین را بر علماء وقف می کند. در این جا موقوف علیه عنوان  فقهاء عدول یا محصل و امثال ذلک است. گاهی وقف به عنوان تملیک نیست بلکه به عنوان اعطاء است. یعنی در آمد این زمین را وقف می کند که به عده ی خاصی بدهند.

در وقف خاص، اولاد مالک نمائات و فوائد هستند و نسل به نسل این وقف منتقل می شود. ما حصل ملک موقوف علیه است. اگر در ارباح مکاسب قائل به تعلق خمس به فوائد مکتسب شویم، در این جا خمس واجب نیست. چون اکتسابی صورت نگرفته است. اما اگر بر اساس مقتضای عموم آیه و روایاتی هم چون «هی والله الافاده یوما بیوم[2]» و «الغنائم والفوائد[3]» قائل به ثبوت خمس در مطلق فوائد شدیم، این مورد هم ضرورتا از مصادیق فائده و مشمول خمس است.

پس طبق مبنای مشهور، خمس واجب نیست. اما طبق مبنای تحقیق، نتیجه فتوا به وجوب خمس است. دلیل احتیاط وجوبی این است که فقیه، در عین حالی که روایات مطلق فائده را به دلیل اعراض مشهور موهوم دانسته، ولی جمع بین روایات و فتوای مشهور و کلام علامه که فائده را به معنی فائده مکتسب دانسته، جمع این ها به احتیاط وجوبی است.

اما اگر وقف عام باشد، عنوان مالک می شود. عنوان هم مالک می شود مثل مبنای کسانی که قائل به مالکیت دولت هستند. اگر ملک، ملک عنوان باشد، موضوع خمس نیست. موضوع خمس، ملک اشخاص است. این حکمی وضعی است که توام با تکلیف است. تکلیف تنها به اشخاص متوجه می شود. لذا تاوقتی عنوان بر فرد تطبیق نشده است، و موقوف به موقوف علیه داده نشده است، موضوع خمس محقق نیست. اما بعد از تطبیق و قبول، همان دو مبنا پیش می آید. بنا بر مبنای مشهور، اکتسابی صورت نگرفته است. اما بر مبنای ما چون مصداق فائده است، فتوا ثبوت خمس است.

اشکال: نقض کلام شما در عدم تکلیف عنوان این است که بر دولت ربا گرفتن حرام است.

پاسخ: دولت عنوان است و قابل تکلیف نیست. مراد از حرام بودن اخذ ربا بر دولت، منطبق علیه دولت است. یعنی وقتی دولتی تشکیل شد، متشکل از افرادی است. ایشان موضوع احکام تکلیفی و وضعی هستند.

 

 


[1] .العروه الوثقی:ج4 ص276.

[2] . الکافی: ج1ص544

[3] .استبصار: ج2ص61.

 

Add comment


Security code
Refresh

منوی اصلی


ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج

Hosting: Ilimitada Hosting Chile VPS