جلسه8، یکشنبه 2/4/92 (جهت هشتم و نهم) PDF Print E-mail

بسم الله الرحمن الرحیم

یکشنبه 2/4/92

جلسه8

 

جهت هشتم: اصاله الصحه اصل عملی است یا اماره؟ ثمره هر یک چیست؟

سوال اول: اصاله الصحه اصل عملی است یا اماره؟

در اصول مطرح شده که فارق اماره و اصل چیست. در مختار ما اصاله الصحه اصل است نه اماره.

اصل دائما یک حکم است. هم در میان عقلا و هم در شرع وجود دارد. تمام اصول به دو امر باز می گردند جواز و احتیاط. در جایی که شک در تکلیف فعلی داریم شارع ترخیص در ترک داده است و در مواردی ایجاب احتیاط کرده است. اصاله الصحه نیز به همین ترخیص بازمی گردد. ترخیص یعنی ایجاد معذر و احتیاط یعنی ایجاد منجز. در جایی که کسی لباسش را به دیگری می فروشد اصاله الصحه معامله سابق را تصحیح می کند و برای من جواز تصرف را اثبات می کند پس اگر فی علم الله عقد سابق باطل باشد تصرف من حرام است ولی اصاله الصحه اجازه نمی دهد این حرمت به  فعلیت برسد. کما اینکه در طرف مقابل، تصرف فرزند بایع پس از بیع تنجز می آورد و صحت عقد را اثبات می کند و حرمت تصرف را برای فرزند اثبات می کند. قاعده فراغ و تجاوز و استصحاب و... دو نقش معذر و منجز دارند.

اما اماره یک امر واقعی است که وصف تنجیز یا تعذیر به خود گرفته است و مفید ظن نوعی است پس خبر، استیلا، سوق همه اماره اند و شکل منجز و معذر به خود می گیرند.

پس اصاله الصحه تاره لُبّا باز می گردد به تنجیز و اخری به تعذیر، و همه اصول عملی به غیر از برائت دو نقش را بازی می کنند.

 

سوال دوم: ثمره اماره یا اصل بودن اصاله الصحه چیست؟

مشهور قائلند که ثمره در حجیت مثبتات است پس تنها در اماره حجتند. مثبتات، احکام شرعی اند که به واسطه یک لازمه عقلی مترتب می شوند؛ مثل اخبار عمرو به مشی زید پس لازمه مشی، حیات است و حیات زید موضوع وجوب تصدق است پس این حکم، به واسطه، ثابت می شود.

در اصل هم هست مثل اینکه قبلا راه می رفت و الان استصحاب مشی شود لازمه اش حیات  و ثبوت وجوب تصدق است.

مثال مقام: در جایی که می دانیم زید از عمرو مالی را خریده است لکن نمی دانیم خمر بود یا فرش. اصاله الصحه صحت عقد را اثبات می کند و لازمه عقلی آن این است که مبیع فرش بوده است. اگر اصل صحت را اماره بدانیم این لازمه ثابت می شود و الا فلا.

 

بررسی:

تنها خبر است که مثبتاتش حجت است تنها سیره در خبر بر حجیت مثبتات وجود دارد اما در دیگر موارد حتی اماره باشد مثل ید، مثبتاتش حجت نیست. پس در مقام اصل یا اماره دانستن اصاله الصحه هیچ ثمره ای ندارد.

 

جهت نهم: تقدم اصاله الصحه بر استصحاب

گاهی اصاله الصحه با استصحاب موافق است مثل جایی که نمی داند در عقد، شرط مفسد ذکر شده یا خیر. گاهی شرط فاسد است ایرادی ندارد ولی مفسد، عقد را نیز باطل می کند استصحاب با اصاله الصحه موافق است و هر دو نفی شرط مفسد می کنند.

اما نوعا مخالف هستند پس در جایی که عقدی واقع می شود استصحاب، نفی تحقق اثر می کند و اصاله الصحه ثبت صحت و اثر می کند. در این موارد اصاله الصحه را مقدم بر استصحاب می دانند.

 

وجه تقدیم:

وجوه عدیده ای را ذکر کرده اند. مختار ما این مورد است:

ادله استصحاب با ادله اصاله الصحه تخصیص می خورد و وجه آن اینکه دلیل ما بر اعتبار اصاله الصحه سیره و امضا است و این اماره نیست بلکه قطع داریم به وجود سیره و به وجود امضا پس با احراز جریان اصاله الصحه، قطع به جریان اصل صحت است و روشن است که در این موارد شارع استصحاب را جاری نمی داند. و نکته آن وجود قطع به امضاست. بله اگر اماره بود نتیجه، تعارض داخلی دلیل حجیت طرفین بود و به تخصیص نمی رسید. مثلا دلیل اعتبار خبر زراره و دلیل اعتبار خبر زید به طهارت فرش که آیه نبا است نمی تواند هر دو شامل شود پس تقدم هر یک بر دیگری به تخصیص نمی شود.

در مقام نیز اصاله الصحه می گوید عقد، صحیح و استصحاب می گوید باطل است. دلیل اعتبار اصاله الصحه سیره است و این دلیل قطعی است و دلیل اصاله الصحه آیه نبا، دیگر تعارض داخلی پیش نمی آید و با تقدیم قطعی جریان اصاله الصحه بر آیه نبا، آیه را تخصیص می زند.

 

Add comment


Security code
Refresh

منوی اصلی


ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج

Hosting: Ilimitada Hosting Chile VPS