جلسه 1، شنبه 16/06/1392(اصاله التخییر) PDF Print E-mail

بسم الله الرحمن الرحیم

جلسه 1

شنبه 16/06/1392

[متن خام]

فصل فی التخییر[1]

آیا اصاله التخییر اصل مستقلی است یا نه یکی از مصادیق اصالت البرائه است که گذشت.

نظر یک: اصالت التخییر مرکبی از برائتین است(برائت عقلی وبرائت شرعی) مستقل نیست،کما سیاتی..

نظر دوم: اصالت التخییر مستقل است، که بعضی گفته اند عقلی وبعضی شرعی.

موضوع اصاله التخییر دوران امر بین المحذورین(وجوب وحرمت واستحباب وکراهت..) است، که هم محل ابتلای فقیه است در شبهات حکمیه، وهم محل ابتلای مقلدین است در شبهات موضوعیه.

درجانب فقیه، مثل مطلقه رجعیه ای است ومطلِق عملی را انجام داده است لابقصد رجوع، مثلا وطی کرده(یا به گفته بعضی، تقبیل کرده) آیا این عمل بلاقصد رجوع، رجوع است ام لا؟ اگر رجوع باشد نفقه واجب است، واگر رجوع نباشد، لمس ونگاه وحرام است، واجب نیست(دوواقعه)، ویا نماز جمعه(یک واقعه)که آیا واجب است یا حرام؟جهت شک مجتهد ادله ای است که در دست دارد.

درجانب مقلد، در همین مطلقه که نمی داند رجوع کرده است یا نه؟ اگر رجوع کرده است نفقه واجب است واگر نکرده است نگاه حرام است که جهات خارجیه است.

پس موضوع اصاله التخییردوران امر است بین المحذورین مع العلم به اصل تکلیف، یعنی جنس واصل الزام را می داند، ولی این الزام مردد است، بین اینکه وجوب باشد یا حرام.

آخوند فیه اقوال

وجه یکم: برائت«شرعی و عقلی» از خصوص حرمت ویا از خصوص وجوب جاری شود، در حقیقت ترکیبی است از دو اصل برائت.

وجه دوم: یکی از اینها«مرادش حرمت است»به عینه ترجیح بر دیگری دارد، که تعیین است نه تخییر.

وجه سوم: هم عقلا وهم شرعا تخییر است.

وجه چهارم«شیخ انصاری»عقلا تخییر است، ولی شرعا حکمی ندارد.

وجه پنجم«مختار آخوند»عقلا تخییر، و شرعا اباحه است.

دلیل آخوند بر تخییر عقلی و اباحه شرعی

اماتخییر عقلی: یک: هم احتمال وجوب می رود وهم احتمال حرمت، دو: ترجیح بلا مرحج قبیح است، پس لازمه عقلی دو احتمال مساوی، تخییراست، عقل می گوید که یکی را بگیر تخییر.

اباحه شرعی

عمل شرعا مباح است چون «کل شئ مباح»بر آن تطبیق دارد، همچنین«کل شئ حلال حتی تعرف انه حرام بعینه»اصاله الحل«قاعده حل» هم بر آن تطبیق دارد(نه حدیث رفع) شک دارد قسم خورده است بر فعل وطی ویا بر ترک وطی؛ اینجا وطی، من الافعال است که شک فی حرمته .. فهو لک حلال.. مقتضی که اطلاقات باشد تام است.

این مقتضی، مانعی ندارد الا مخالفت التزامیه، زیرا وقتی که مرددیم که یا واجب است ویا حرام، با هردو مخالفت می کنیم و حلال را می گیریم، واین مخالفت التزامیه است، ولی این هم مانعیت ندارد، زیرا

اولا مخالفت التزامیه حرام نیست، زیرا دلیل ندارد(در بحث قطع گذشت)

ثانیا، اگر هم قبول کردیم که حرام است، گوییم که اینجا از جریان اصالت الاباحه، مخالفت التزامیه لازم نمی آید، زیرا موافقت التزامیه اجمالیه داریم که خدایا هرچه باشد قبول دارم، واین مخالفت التزامیه ظاهریه است، وموافقت التزامیه اجمالی، کافی است.

ثالثا اگر کسی بگوید که موافقت التزامیه تفصیلی لازم است واجمالی کافی نیست، گوییم که موافقت التزامیه تفصیلیه، مستلزم یک کار قبیح تری است، یا باید ملتزم شویم به خصوص وجوب، ویا بخصوص حرمت«با اینکه نمیدانیم»که این تشریع است، که شرعا حرام، وعقلا قبیح است، واین از موافقت اجمالیه اقبح است.

اشکال به آخوند در دفاع از شیخ

در دوران امر بین المحذورین جای قاعده حل، واصاله الاباحه نیست، اولا کل شئ لک حلال مقتضی ندارد شامل دوران امر بین المحذورین نمی شود، وثانیا اگر مقتضی هم داشت، مانع دارد.

اما قصور المقتضی: کل شئ حلال.. مختص به شبهات تحریمیه است(اطلاق ندارد)در حالیکه محل بحث ما تلفیقی است از شبهه تحریمیه ووجوبیه، ثانیا غایت«کل شئ لک حلال..» باید علم به حرمت باشد، ودر دوران امر، غایت ما علم به حرمت نیست، زیرا علم به هرکدام پیدا کنیم شبهه از بین می رود، لذا اطلاق ندارد.

شبیه این اشکال در بحث برائت هم گذشت که آخوند فرمود که کل شئ لک حلال اخص از مدعی است که فقط تحریمیه را می گیرد نه وجوبیه را ، لذا شبهاتی هم که مرکب از تحریمیه ووجوبیه است را هم نمی گیرد.

دو جواب آخوند درآنجا:  کل شئ لک حلال.. از باب مثال است، یعنی در هر چیزی رهایی وآزادی است کلفت ندارد، در دوران امر بین المحذورین هم الزام ندارد، حتی تعرف انه .. تا حکم واقعی آن را بفهمید، وچون بیشتر تکالیف حرمت وحلیت بوده است حتی تعرف انه حرام گفته، می شود حتی تعرف انه واجب.. مکروه.. یعنی تاشبهه داری آزادی تا اینکه از شبهه خارج شوید، لذا نمی شود مختص به شبهات تحریمیه باشد. لذا اشکال اول بر آخوند که فرموده اند مقتضی قاصر است وارد نیست.

 


[1]کفایه الاصول ص 355

 

Add comment


Security code
Refresh

منوی اصلی


ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج

Hosting: Ilimitada Hosting Chile VPS