فعالیت های پژوهشی تقریرات سال های گذشته سال 90-91 درس اصول استاد گنجی جلسه 134، شنبه 6/3/91 (حجيت خبر واحد، آيه نبأ)
جلسه 134، شنبه 6/3/91 (حجيت خبر واحد، آيه نبأ) PDF Print E-mail

بسم الله الرحمن الرحیم

شنبه 6/3/91

جلسه 134

 

تکمیل مانع خارجیه در شبهات موضوعیه

 

عدم انطباق آیه بر مورد، در شبهات موضوعیه

اشکال شده بود اگر از آیه مفهوم بگیریم آیه بر مورد منطبق نخواهد بود.

بررسی عدم انطباق

پاسخ اول: مفهوم آیه منطبق بر مورد است

آیه بر مورد منطبق است چون مورد شبهات موضوعیه است و مفهوم، بر مورد نیز منطبق است و می فرماید «در شبهات موضوعیه اگر عادلی خبر آورد، تبیّن لازم نیست» البته از جای دیگر، خبر از شبهات موضوعیه، مقید به شرطی است. و اساسا تقیید مورد امری است شایع.

پاسخ دوم: عدم انطباق آیه مستلزم لغویت نبوده و مضر نخواهد بود

اشکالِ عدم انطباق بر مورد، به خاطر لزوم لغویت است پس حتی اگر مفهوم بر مورد منطبق نبود ولی منطوق منطبق باشد، در خروج از لغویت کافی است.

در پاسخ اول می گفتیم حتی در ارتداد هم خروج مورد لازم نمی‌آید ولی در این جواب می‌گوییم اگر چه خروج مورد لازم بیاید ولی وقتی منطوق منطبق شود کافی است حتی اگر مفهوم بر این مورد منطبق نشود بلکه بر مواردی دیگر منطبق گردد. استفاده از مفهوم در این موارد در نظر عرف بی اشکال است.

مثلا اگر مولی بگوید «اگر طلبه‌ی فاضلی آمد اکرامش کن» مفهومش این است که «اگر فاضل نیست وجوب اکرام ندارد». حالا طلبه‌ی متقی‌ای آمده که فاضل نیست ولی چون مولی جای دیگر گفته اگر متقی بود اکرامش کن، اکرامش می‌کنیم. یعنی نسبت به متقی بودن دست از مفهوم بر می داریم و می‌گوییم در این مورد، مفهوم جاری نیست ولی در موردی دیگر مثل این که شخصی بیاید که نه فاضل است و نه متّقی، به مفهوم تمسک کرده و اکرامش نمی کنیم.

پس به خلاف جواب اول که می گفتیم اصلا تقییدی نمی زنیم، می گوییم اگر انتفاء علت در مورد ما مؤثر نبود ولی در جای دیگر مؤثر بود ضرری نمی زند و این نحوه صحبت در نظر عرف مستهجن نیست.

 

تتمه‌ي بررسي معناي آيه

سخن اول: مراد از عادل در آیه کیست؟

نظر اول: ملكه‌ي عدالت

عادل در بحث خبر، مثل مبحث شاهد و امام جماعت و مجتهد است بوده و به معنای ملکه‌ی عدالت است و در نتیجه اخبار موثقه از این دایره خارج است.

نظر دوم: عدالت در خبر

از باب مناسبت حکم موضوع که بحث خبر است، مراد از فاسق فاسق مخبری است و به همین خاطر اگر شخصی باشد که سایر محرمات را انجام دهد ولی دروغ گو نباشد خبرش قابل قبول است.

تأييد معناي دوم

اولا: مناسبت حكم و موضوع به همان معناي ارائه شده حكم مي‌كند.

ثانیا: حيت اگر معناي دوم را نپذيريم، نهایتا این دلیل اجمال پيدا كرده و قدر متیقنش حجیت خبر عادل عملی و قولی مي‌شود و غير از آن، از حجيت مي‌افتد. ولی سایر ادله ای که خبر ثقه را حجت کرده به اطلاق خود باقی می ماند و این مخصص منفصل مجمل، سبب اجمال آن ادله نمی‌گردد، پس به اطلاق خود باقی مانده و شامل فاسق عملی هم می شود.

 

سخن دوم: محدوده‌ي حجيت خبر واحد

آیا حجیت خبر مشروط به این است که وثوق بیاورد یا حتی اگر ظن به خلاف هم داشته باشیم باز خبر واحد به حجیتش باقی می ماند؟

به نظر می رسد اگر مفهوم آیه تمام باشد، اطلاق دارد و شامل مطلق خبر ثقه می شود که البته نيازمند بحث مفصّلي است كه در آينده بررسي خواهد شد.

 

اشکالات عامه به حجيت خبر واحد

برخی اشکالات، اگر چه بر خصوص آيه‌ي نبأ وارد نبود و بر اصل حجيت خبر واحد گرفته‌شده ولي به بهانه‌ی آیه و از آن جهت که مهمترین دلیل حجیت همین آیه است، این اشکالات این جا مطرح شده.

 

عمده ی اشکالات دو اشکال است.

اشکال اول: از حجيت خبر واحد، عدم حجيتش لازم مي‌آيد

اگر بر حجیت خبر واحد دلیل داشته باشیم، لازم اش این است که بگوییم خبر واحد حجیت نیست. چرا که یکی از اخبار آحاد، خبر سید مرتضی به اجماع علماء بر عدم حجیت آن است.

بررسي اشكال

پاسخ اول: خبر دال بر عدم حجيت، مقتضي حجيت ندارد

ادله حجیت، شامل این خبر نمی‌شود چرا که إخبارش حدسی است. یعنی قاعده ای را بر مورد کلام تطبیق داده ولی بحث ما در حجت خبر واحدی است که از روی حدس و نه تطبیق خبر دهد.

پاسخ دوم: خبر دال بر عدم حجيت، مبتلي به مانع است

حتی اگر خبر مرحوم سید هم حسی باشد معارض با خبر مرحوم شیخ طوسی است که خبر از اجماع بر حجیت خبر واحد داده، و می دانیم ادله حجیت خبر واحد شامل خبری که دارای معارض است نمی شود.

پاسخ سوم: شمول ادله‌‌ي خبر واحد بر اين مورد، محتمل نيست

امر دائر است بین این که ادله حجیت، همه‌ی اخبار را بگیرد غیر از خبر سید مرتضی یا خبر مرحوم سید را بگیرد و هیچ یک از دیگر اخبار را در بر نگیرد. محتمل نیست که این همه ادله آمده باشد تا خبر سید مرتضی را که بناست بعد از چند قرن بیاید، حجت کند.

 

Add comment


Security code
Refresh

منوی اصلی


ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج

Hosting: Ilimitada Hosting Chile VPS