بازدیدها و نشست های علمی سی و دومین نشست علمی با موضوع بررسی معیار تحقق طلوع فجر
سی و دومین نشست علمی با موضوع بررسی معیار تحقق طلوع فجر PDF Print E-mail

 

خیط ابیض و اسود و زمان تحقّق فجر صادق در قرآن کریم

شاید مایۀ تعجب باشد که وقت اذان صبح که با نزول آ یۀ ١٨٧ سور ۀ بقره در مدینۀ منوّره مشخص شد، هنوز پس از سپري شدن چهارده قرن ، محل مناقشه ، منازعه و اختلاف است. در این آیه شروع زمان امساك در روزه که همان آغاز وقت نماز صبح وَ کُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّی یَتَبَیَّنَ لَکُمُ الْخَیْ طُ الأَبْیَضُ » : است، به این صورت تعیین شده است. یعني و بخورید و بیاشامید تا نخ سفید از نخ سیاه سپید ه ،« مِن الْخَیْطِ الأ سْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ

دم براي شما کاملاً مشخص شود

 

اگرچه میان اهل سنت و شیعیان و دیگر فرق اسلامي در مفهوم فجر صادق اختلافي گزارش نشده ولي وقتي نوبت به تعیین مصداق ميرسد، هم در میان شیعیان و هم در میان ا هل سنت وقت اذان صبح به صورت هاي مختلف و گاهي با اختلاف زیا د ي تعیین ميشود

 

فقهاي فریقین بر این مسئله اتفاق نظر دارند که فجر صادق همان فجر «منتشر» و «معترض» در افق است که پس از فجر کاذب ظهور مي کند ولي اینکه این صفات چه موقعي در آسمان افق شرعي تحقّق پیدا ميکند، محل اختلاف است.

 

امروزه میزان این ارتفاعِ منفي در تقویم جامعۀ اسلامي آمریکاي شمالي، ١٥ درجه، در تقویم رسمي پاکستان، ١٨ درجه، در تقویم ام القراي عربستان، ١٩ درجه و در تقویم مصر 19/5 درجه در نظر گرفته مي شود. البته این تنها بخشي از اختلاف موجود است و دامنۀ اختلاف ها در پایگاه های اینترنتي به حدود ٩ درجه ، یعني از ١١ تا 20 درجه زیر افق می رسد

 

نخستین کسي که بخشي از مشاهدات خود را در این زمینه منتشر ساخت، عباسعلي ادیب ( ١٢٧٦  ١٣٧١ ) بود

 

آقای دکتر سمیعی در سال هاي ١٣٧٢  ١٣٧٦ ، مجموعه مشاهداتي در گسترۀ عرض جغرافیایي مدینۀ منوره تا شهر «پاولودار» در شمال قزاقستان داشته که نتایج محاسباتي آن در لوح فشردۀ ابوثمامه و لوح فشردۀ نجوم اسلامي و همچنین کتاب قبله و اوقات شرعي شهره اي ایران منتشر شده است.

 

در پي تحقیقات و مشاهدات نجومي که دکتر سمیعی در سال هاي ١٣٧٢ و ١٣٧٣ انجام داد به این نتیجه رسید که میزان صحیح ارتفاع منفي خورشید در هنگام اذان صبح، حدود ١٦ درجه است . این در حالي بود که در آن زمان، ارتفاع منفي در استخراج رسمي کشور ١٩ درجه در نظر گرفته مي شد. پس از انعکاس مطلب به نهادهاي رسمي، تحقیق هایی به عمل آمد و گروه هایي براي رؤیت فجر اعزام شدند و در بهمن ماه ١٣٧٣ نحوۀ محاسبۀ رسمي اذان صبح کشور حدود 7/١ درجه اصلاح شد و به 7/17 اصطلاح شد. در پي اعمال این تغییر، از آن پس، وقت اذان صبح بین ١٠ دقیقه (در اول فروردین ) و ١٥ دقیقه (در اول تیر) دیرتر اعلام شد.

 

دکتر سمیعی معتقد است اختلافي که وجود داشت و هنوز وجود دارد، اصولاً در مباحث و محاسبات نجومي نیست بلکه در تشخیص مفهوم فجر صادق است، یعني زماني که شروع امساك دانسته مي شود به عقیدۀ دکتر سمیعی هنوز جزء مراحل فجر کاذب است و زماني که فجر صادق در آسمان قابل تشخیص است از ارتفاع منفي ١٦ درجۀ خورشید زیر افق آغاز مي شود.

 

در نزدیکي صبح و هنگامي که فجر   کاذب در آسمان دمیده، سپیدۀ صبح به پارچهاي تشبیه شده است که در آن نخهاي سفید و ازرق سیاه درهم تنیده اند و نور مبهمي ایجاد ميشود. سپس در قالب استعارۀ مکنیّه، در آیه این طور مقرّر شده است «بخورید و بیاشامید تا زماني که نخ سفید از نخ سیاه سپیده کاملاً مشخص شود.»

طبق مشاهدات مکرّر نویسنده، زماني که نور سپیده تا حدي افزایش پیدا کند که درخشش و سپی دي آن، آن را به صورت کامل از سیاهي شب متمایز کند، زمانی است که ارتفاع منفي خورشید حداقل به ١٦ درجه زیر افق رسیده باشد. پیش از آن ، اگرچه روشني مبهم موجود در آسمان در نزدیکي افق حالت هاي مختلفي به خود مي گیرد و ممکن است نور آن کمي زیادتر شود ولي تا وقتي که تبیّن به این معني ، اتفاق نیفتاده باشد، تمام آن وارد فجر کاذب خواهد بود.

 

اینکه تبیّن به این معنا، فقط از ارتفاع منفي ١٦ درجه به بعد قابل تشخیص است ، مورد اذعان طرفداران ارتفاع منفي 7/17 نیز است. موحدنژاد پس از دقت در ١٠٠ عکس که از افق شرقي مکاني در نزدیکي شهر بم گرفته شده و سپس به صورت یک فیلم در آمده است به این نتیجه مي رسد که نخستین نور در افق شرقي در ارتفاع منفي ١٧ درجه و ٥٣ دقیقه قابل رؤیت است، در حالي که تنها در ارتفاع منفي ١٦ درجه و ٩ دقیقه ، نوار سفید رنگي بر لبه افق شرعی قابل مشاهده است.

 

Add comment


Security code
Refresh

منوی اصلی


ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج

Hosting: Ilimitada Hosting Chile VPS