بازدیدها و نشست های علمی گزارش علمی با موضوع احکام خلل و شک در سعی
گزارش علمی با موضوع احکام خلل و شک در سعی PDF Print E-mail

 

بسم الله الرحمن الرحیم

عاملی که موجب انتخاب چنین موضوعی شد، این بود که حضرت استاد شهیدی دام ظله قصد شروع در این بحث را داشتند و بنده از باب تمهید در مباحث استاد، چنین موضوعی را انتخاب کردم و بسیار نیز از آن بهره بردم. انگیزه ی دیگر این بود که احکام خلل چه در باب سعی و چه در باب دیگر نوعا اینگونه است که بحث های پرمایه ای هستند؛ یعنی از نظر قواعد اصولی و فقهی خیلی پر مطلب است و بحث های خوبی در آن یافت می شود.

عمده ی مباحث این رساله مباحث خلل است. انگیزه ی دیگر این بود که این موضوع گرچه در کتب فقهاء در باب حج بحث شده است، ولی هیچ رساله و کتاب مستقلی در این موضوع نوشته نشده است، در عین اینکه اینکه دارای آثار تکلیفی و وضعی بسیاری می باشد. تقریبا از نظر روشی و چینش مباحث این چینشی که من استفاده کرده ام، در هیچ جایی ندیدم و از نظر مطالب و محتوا نیز مطالبی که در این جا به صورت استدلالی بحث کرده ام، در کتب فقهاء به صورت استدلالی مطرح نشده است. تلاش بنده در این رساله این بوده است که تمامی مطالب به صورت تفصیلی مطرح شود.

 

هر رساله علمی باید حداقل سه بخش مهم داشته باشد. بخش هم تقسیم به فصول می شود. فصول رساله در واقع پاسخ به سوالات رساله است که سوال اصلی موضوع رساله است و سوالات فرعی فصل های رساله را تشکیل می دهد. بخش اول بخش کلیات است و محتوا های دیگر بخش دوم و سوم را تشکیل می دهند. من در بخش اول اجمالی از خود سعی که چه نوع عملی است و جایگاه آن دربین شیعه و اهل سنت چیست و مبادی تصوری رساله را نیز در همین بخش کلیات بحث کرده ایم. مفاهیمی مثل زیاده و نقیصه و وهم و شک و غیره. این مفاهیم را با استفاده از نظریات فقهاء مطرح کرده ایم. بخش دوم که بخش شک است، هم شک در اتیان سعی را بحث کردیم و هم شک در صحت آن را.

نکته مهم در مورد کلیات این است، بعضی مباحثی که در این رساله بحث کرده ام، جاهای دیگر بحث نشده است. به عنوان مثال بحث زیاده، مفهوم زیاده در اصول عملیه و برائت بحث می شود. آنجا هم بحث ثبوتی آن مطرح می شود که آیا معقول است یا نیست و هم بحث از صدق آن که چه اموری در صدق آن دخیل است. آیا در زیاده قصد جزییت دخیل است یا خیر؟ آیا مسانخت زاید با مزید علیه دخیل است یا خیر؟ این مباحث را با بیان تمام نظریاتی  که در کلمات فققهاء و اصولیین پراکنده است مطرح کرده ایم. چهار نظریه در این رساله مطرح کرده ایم. برخی قائل به لزوم قصد جزئیت و مسانخت هستند. برخی فقط قصد جزییت را شرط می دانند و برخی بالعکس.

بحث کلی بعدی بحث قاعده ی فراغ است که فراغ از عمل به چه چیزی حاصل می شود؟ در آن نیز چهار نظریه مطرح کرده ایم و جمعی از اقوال و ادله به دست آورده ایم. در بحث خلل هم شش فصل داریم: خلل به محل، به نقیصه، به زیاده، خلل به موالات، به اشواط و طواف و سعی. در هر بخشی هم ما صورت های عمدی و نسیانی و سهوی و جهلی مطرح کرده ایم.

این محصل مجموعه ی فصول و بخش هایی است که در رساله آورده ام.

 

چند نکته عرض کنم:

1.تلاش کرده ام در این رساله که هیچ قول و استدلالی از من نباشد. در رساله سطح 3 شما ملزم به اظهار نظر نیستید، ولی اگر اظهار نظر کردید، باید بتوانید دفاع کنید. مطلوب از رساله سطح 3 جمع آوری اقوال و ادله و چینشی است که شما باید ابداع کرده باشید. نحوه ی بیان اقوال و ادله ابتکار نویسنده است. چینش این مباحث با محقق خویی بسیار متفاوت است. از لحاظ روش و محتوا بسیار با مباحث حضرت استاد نیز فرق می کند. این محصول رساله ی سطح 3 است. ما ملزم به اظهار نظر نبودیم. لذا برای تمرکز بیشتر روی ادله هم و دغدغه ام را روی اقوال گذاشتم و اظهار  نظر نکرده ام. البته برخی اقوال در بین فقهاء استدلال نداشت و فقط به ذکر قول اکتفاء کرده بود. من تلاش کردم استدلالات آن ها مفصل شود، حتی برخی اوقات از کلام مستشکل استدلال را استخراج کردم. به عنوان مثال آقای حکیم قائل به فراغ بنایی است؛ یعنی اگر معتقد شود که عملی تمام شده است، تمام شده است. محقق خویی اشکال می کند و تقریبی را مطرح می کنند که با تقریب آقای حکیم فرق می کند. در برخی موارد نیز استدلالی که به ذهن خودم می آمد، مطرح می کردم و از استاد راهنما مشورت می گرفتم و به نام ایشان ذکر می کردم.

البته این سلیقه ای است. برخی ها مفصل در رساله سطح 3 اظهار نظر کرده اند ولی آنچه من تجربه کردم این است که انسان سعی کند که تمرکز واقعی و تفصیلی روی اقوال داشته باشد.

 

2. در مقام جمع آوری اقوال بسیار پیش می آید که اقوال اشتباه نسبت داده می شود. برخی ملتفت می شوند و برخی ملتفت هم نمی شوند. در طول مدت ها قولی به شخصی نسبت داده شده است و حال آنکه درست نیست و سوء فهم شده است. بنده در این رساله تذکر داده ام. قول درست را مطرح کرده ام و در پاورقی تذکر داده ام که این قول به اشتباه در کتاب فلان به فلانی نسبت داده شده است. این ها جزو ملزومات رساله سطح سه است؛ زیرا آن جا دراقوال مورد توجه قرار می دهند و باید بتوانید در استظهارها دفاع کنید.

 

3. تمام متن هایی که مراجعه کرده ام، در پاورقی آورده ام. این کار شما را از یک جهت سخت می کند؛ زیرا امکان به استاد داور می دهد که در رابطه با همه ی استظهار های شما اشکال کند، ولی حسنی دارد و آن اینکه استاد راهنما خیلی می تواند کار شما را ممیزی کند. از این لحاظ هم اشکالی به بنده نگرفتند و اگر هم می گرفتند، می گفتم که غرض بنده چه چیزی بوده است. خیلی مفید بود، حتی برای مراجعات بعدی شما خیلی مفید است. استاد رهنما اگر قوی باشد، وقتی اصلاح می کند و اشکال می گیرد، هر دفعه باید به نرم افزار مراجعه کنید. اما اگر در پاورقی باشد، این راحتی ها را نیز دارد. این هم یک نکته.

 

4. تجربه ی بعدی اینکه به نظر من کسانی که در مرحله ی انتخاب موضوع هستند، این اشتباه را نکنند که موضوع مستحدث پیدا کنند. برخی ها دوست دارند نوع آوری داشته باشند ولی اول بسم الله کار خود را سخت می کنند و گرفتار می شوند؛ زیرا مسایل روز در کتب قدماء نیست و در جمع آوری قدماء به مشکل بر می خورند. باید رساله سطح سه یک موضوعی باشد کاملا از نظر فقهی ساده و به وفور نیز در کلمات فقهاء یافت شود. یکی از دوستانی که پایان نامه خوبی نوشته بود، موضوع رساله اش مسح پا بود. به قدری مطلب زیاد بود که به راحتی بحث را در اقوال و استدلالات بررسی می کرد.

 

5. نترسید از اینکه اقوال زیاد مطرح کنید. هر چه در اقوال فقهاء ارزش ذکر کردن دارد، را باید آورد. استاد می بیند که خیلی قول مطرح شده است، می فهمد که نگارنده دراین رساله بسیار سعی کرده است. وزانت رساله نیز بالا می رود.

 

بنده عربی نوشتم؛ زیرا مفید تر است و امتیاز بیشتری نیز دارد. نکته ی مهم اینکه استاد راهنما را راضی نگه دارید. مشاور دخالت محتوایی خیلی کم می کند ولی استاد رهنما خیلی اشکال می کند و باید بررسی کرد.

نکته: در رساله علمی طرحی که تصویب شده است، همان را باید دنبال کنید؛ یعنی فصول  و بخش ها نباید عوض شوند. اقوال را می توان عوض کرد، لکن فصول و بخش ها نباید حذف شوند. باید مطرح شوند. در تدوین طرح باید با استاد رهنما مشورت کنید.

 

اقوال مشهور و غیر مشهور را باید مطرح کرد. ذکر قول هیچ گاه خالی از لطف نیست. رساله سطح سه را می توان با دو ماه تعطیلی ممحض تمام کرد ولی اگر اشتغال داشته باشید، شاید دو سال پر کرد.

 

 

 

Add comment


Security code
Refresh

منوی اصلی


ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج

Hosting: Ilimitada Hosting Chile VPS