بازدیدها و نشست های علمی بازدید از کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی
بازدید از کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی PDF Print E-mail

 

 

بازدید از کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی:

در این بازدید، کارشناس مربوط در چهار بخش به ارائه توضیحات پرداختند که  به تفکیک ارائه می گردد.

 

توضیحات مربوط به مخزن کتابخانه:


سابقه هسته اولیه کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی، به حدود هشتاد سال قبل که آیت الله مرعشی نجفی طلبه جوان و مشغول تحصیل در نجف بوده اند، برمی گردد. انگیزه ایشان از تاسیس این کتابخانه خریداری و خارج کردن میراث شیعه توسط اجانب بوده است چون ایشان متوجه می شوند که افرادی از هند و عراق که در آن زمان مستعمره انگلستان بوده اند، کتاب های ارزشمند شیعه را به قیمت گزاف خریداری و به موزه های خارج از ممالک اسلامی انتقال می دهند که این امر موجب می شود که برای جلوگیری از از دست رفتن نسخ خطی، کتابخانه ای تاسیس کنند و با حفظ این کتب و نسخه های خطی در این کتابخانه، مانع از دست رفتن میراث شیعه شوند.

ایشان در ابتدای طلبگی، به جهت بضاعت کم مالی، برای تاسیس کتابخانه باید راههایی دیگری را در پیش می گرفتند که از جمله تلاش های ایشان برای به دست آوردن زمینه مالی، می توان به کار در کارگاه برنج کوبی، حذف یک وعده غذای خودشان و گرو گذاشتن لباس و وسائل شخص، خواندن قرآن، نماز و روزه نیابتی اشاره کرد که با کسب درآمد از این طرق، حاصل به دست آمده را صرف خریداری کتب و نسخه های خطی می کردند که نتیجه زحمات و تحمل سختی ها توسط ایشان، مخزن کتابخانه مشتمل بر چهل و دو هزار جلد نسخه خطی است که در هشتاد هزار عنوان و در زمینه علوم اسلامی و غیر اسلامی با هر زبان و و موضوعی کتاب هایی موجود است که این امر موجب شده است که این کتابخانه از نظر تنوع موضوعات کتب خطی، اولین کتابخانه در ایران و سومین کتابخانه در جهان اسلام بعد از مصر و ترکیه می باشد.

 

اما در اشاره به نسخه های خطی موجود در این کتابخانه، در ابتدا از قرآن های موجود در این کتابخانه آغاز می کنیم که می توان به قدیمی ترین و کهن ترین نسخه خطی موجود از قرآن کریم اشاره کرد که بر روی پوست بز و به خط کوفی نوشته شده است که حدود 1300 سال قدمت دارد و مربوط به قرن دوم هجری است؛ این قرآن منسوب به دست خط امام سجاد علیه السلام است و بعد این نسخه، قدیمی ترین نسخه، قسمتی از سوره مریم می باشد که منسوب به علی بن موسی الرضا علیه السلام می باشد. بعد از این دو نسخه که قدیمی ترین نسخ خطی این کتابخانه می باشند، می توان به نسخ خطی دیگر که مربوط به قرون متأخر از این دو کتاب است، می توان اشاره کرد:

البته هر چه پیش برویم سیر تکامل خط را خواهیم داشت که در ابتدا خط کوفی بوده است و بعدها به خطهای نسخ، ثلث و... تبدیل شده است و بعدها در نگارش قرآن سر سوره ها، شماره سوره و تعداد آیات و ترجمه فارسی اضافه شده است؛ زیباترین خط خوش نویسی قرآن، مربوط به شخصی نام زین العابدین محلاتی است که در شصت سالگی اثری بسیار نفیس خلق کرده است. لازم به ذکر است که در گذشته برای نگارش کتب از پوست حیوانات خصوصا بز و آهو استفاده می شده است و در زمان های متاخر ساخت کاغذ از ترکیبات طبیعی صورت گرفته است که زمر ماندگاری این نسخ در زمان های طولانی، استفاده از کاغذ و دوات به دست آمده از مواد طبیعی می باشد.

 

بخش دیگر از نسخه های موجود در کتابخانه، مربوط به علوم مختلف از جمله تفسیر است که قدیمی ترین نسخه ی مربوط به تفسیر قرآن، نسخه خطی تفسیر «التبیان» تألیف شیخ طوسی است که حدود هشتصد سال قدمت دارد.

بخش دیگر از مخزن کتابخانه مربوط به کتب روایی شیعه می باشد که در این بخش می توان به نسخه ای از کتاب شریف نهج البلاغه و صحیفه سجادیه اشاره کرد. علاوه بر این دو کتاب، از کتب اربعه شیعه هم نسخه  هایی وجود دارد که می توان به نسخه «استبصار»، «تهذیب»، «من لایحضره الفقیه» و «کافی» اشاره کرد.

از کتاب های علمای شیعه و در زمینه علم فقه، قدیمی ترین نسخه موجود، مربوط به کتاب «النهایه» تالیف جناب شیخ الطائفه طوسی اشاره کرد که حدود هشتصد سال قدمت دارد. وعلاوه بر کتب فقهی،  می توان بهوجود کتاب هایی از لغت و دیوان های شعری مثل کلیات سعدی و هفت اورنگ جامی اشاره کرد.

نسخه های موجود در این کتابخانه منحصر در منابع شیعه و اسلام نمی باشد بلکه در این کتابخانه کتاب هایی از سایر ادیان هم وجود دارد که در این زمینه می توان به کتاب «خرد اوستا» که مربوط به دین زرتشت با قدمت سیصد سال است، اشاره کرد. کتاب دیگر کتاب «زبور» حضرت داود است که قدمت هشتصد سال همراه است و  به خط لاتین است. از دین مسیحیت هم می توان به وجود نسخه ای از انجیل اشاره کرد.

علاوه بر همه این موارد، در این کتابخانه می توان به کتب چینی با خط چینی و مربوط به هندوها اشاره کرد که خط برمه دارد.

در زمینه علم طب، می توان به کتاب «قانون» از شیخ بوعلی سینا اشاره کرد.

نمونه دیگر از کتب، کتاب فضایل مولی علی علیه السلام است که تالیف عبد الله بن احمد حنبل است فرزند موسس فرقه حنبلی است.

از موارد هنری، می توان به مینیاتورهای مربوط به عصر صفوی با قدمت چهارصد سال یا نمونه های خوشنویسی اشاره کرد که دارای قدمت های متفاوت هستند.

 

در بخش دیگر کتابخانه نسخه هایی از  دست خط علما است که می توان به مواردی از جمله دست نویس های شیخ بهایی و پدر ایشان، شهید ثانی، شیخ حر عاملی، علامه مجلسی ،علامه حلی و ... اشاره کرد.

اما بخش پایانی، دست خط فرزند ارشد آیت الله مرعشی، جناب سید محمود مرعشی در سن چهارده سالگی، اصل سند ازدواج امام خمینی و دست خط فزرند امام خمینی و دو کتابچه کوچک با دست خط آیت الله مرعشی نجفی که یکی فهرست کتب موجود در آن زمان و دیگری دست خط آیت الله مرعشی نجفی که مربوط به دخل و خرج کتابخانه است که قسمت جالب در دست خط های حضرت آیت الله مرعشی نجفی وجود دست نوشته ای از ایشان در یک جلد از کتاب فوائد بحر العلوم است که ایشان به دست خط خود نوشته اند: «این کتاب را در مقابل سه ماه روزه استیجاری گرفتم و در حالی هستم که بیست و چهار ساعت چیزی نخورده ام.»

نکته دیگر این است که ایشان تمام کتب را وقف کرده اند و هیچ کدام ملک شخصی ایشان نمانده است.

 

نکته پایانی مساله حفاظت و امنیت است که این مکان نیاز به حفاظت ویژه دارد و این محل در این جهت، دارای سیستم های مجهز و متعدد می باشد که یک سیستم اطفاء حریق است که دارای سنسورهایی است که در صورت احساس دود یا گرما اخطار و بعد سی ثانیه گاز هالون پخش خواهد شد که موجب از بین رفتن اکسیژن خواهد شد و با رفع اکسیژن حریق خاموش خواهد شد.

نکته دیگر بیمه توسط حضرت ایت آلله مرعشی می باشد که ایشان این کتابخانه را با تربت سید الشهدا در چهار سمت بیمه کرده اند.

 

آیت الله مرعشی نجفی به همان ساختمان اولیه ساخته شده اکتفاء نکرده و به فکر توسعه این کتابخانه بودند لذا ساختمان توسعه کتابخانه آیت الله مرعشی نجفی در سال 69 و در سن 96ت سالگی ایشان کلنگ زنی شد ولی  ایشان یک ماه و نیم بعد به رحمت ایزدی پیوستند و در افتتاح این بخش از کتابخانه حضور نداشتند ولی بعد از رحلت ایشان این کتابخانه توسط فرزند ایشان، سید محمد مرعشی اداره می شود که نتیجه زحمات ایشان این است که نصفی از کتب موجود در کتابخانه که حدود بیست هزار جلد می باشد بعد از رحلت حضرت آیت الله مرعشی نجفی و به همت فرزند ایشان به کتابخانه اضافه شده است.

 

 

بخش میکروگرافی

بخش میکروگرافی یا میکرو فتوگرافی که کار تهیه و تولید فیلم از کتب موجود در کتابخانه را به عهده دارد که به سه دلیل از کتاب های کتابخانه عکس برداری صورت می گیرد:

1-   حفظ و نگهداری آثار.

2-    سرویس دهی به محققین

3-    انتقال و تبادل اطلاعات با مراکز مرتبط

 

برای عکس برداری از کتب، در گذشته سیستم آنالوک مورد استفاده بوده است که بعد از عکسبرداری،  عکس ها روی حافظه های فیلمی ذخیره می شده است ولی در حال حاضر حافظه های نوع دوم مورد استفاده قرار می گیرد. اما روش ذخیره سازی در زمان های گذشته به صورت بوده است که از تک تک برگه های کتاب ها عکس گرفته شده و برگ به برگ صورت گرفته و به دو صورت میکروفیلم های 35 میلی متری و میکروفیش ها ذخیره سازی صورت می گرفته است.  برای استفاده از این فیلم ها دستگاه های فیلم خوان است که فیلم عکس برداری شده با اسفتاده از این دستگاه مورد استفاده بوده است.

در  حال حاضر هم محصولات جدید اسکنر ساخته شده است که بعد از اسکن سازی، عکس روی حافظه های نوع دوم ذخیره می شود.

 

 

بخش ترمیم:

مرحله ترمیم به این صورت است که کتاب ها و برگه های  در حال خطر، از موادی همچون پنبه، کنف و کتان کاغذ های شبیه همان کتاب اصلی ساخته خواهد شد و همرنگ نسخه اصلی به واسطه رنگ های طبیعی مانند چای، رنگ خواهد شد و بعد از تهیه کاغذ مقداری که از بین رفته است با ظرافت بریده و طراحی خواهد شد و بعد طراحی و برش در محل های از بین رفته قرار خواهد گرفت و از چسب های خاص که تا حددودی نامرئی است استفاده خواهد شد و با این روش قسمت های از بین رفته ترمیم خواهد شد و این عملیات مانع از پیشرفت پوسیدگی و خوردگی در کتاب خواهد شد.

 

نکته لازم به ذکر این است که در مراحل بازسازی کاری بر روی مطالب از دست رفته صورت نمی گیرد تا اصالت نسخه حفظ شود و لذا تکمیل خطوط از بین رفته صورت نمی گیرد بلکه فضاهای از بین رفته به واسطه کاغذ تهیه شده تکمیل خواهد شد تا این عملیات موجب حفظ قسمت های موجود شود.

بعد از عملیات ترمیم صفحات کتاب، اگر جلد وجود داشته باشد، خود جلد ترمیم خواهد شد و در غیر این صورت، یک جلد با همان سبک سنتی و همراه با نقش و نگار آن که در شأن همان کتاب باشد، طراحی و ساخته می شود.

 

 

قرنتینه و آفت زدایی یا بیمارستان:

قسمت قرنتیه یا همان بیمارستان کتب یکی از مهمترین بخش های کتابخانه می باشد به جهت اینکه کتاب های تهیه شده، قبل از مستقر شدن در مخزن، به این قسمت ارجاع داده می شود. کتاب های تهیه شده از طریق خریداری یا هدیه افراد می تواند دارای گذشته خوبی نباشد و لذا کتب همراه با آفاتی است؛ لذا در مرحله اول به این بخش ارجاع داده خواهد شد تا آفت زدایی صورت گیرد و از میکروبها و آلودگی ها پاک شود و بعد به گنجینه منتقل خواهد شد.

 

نحوه میکروب زدایی به این صورت است که کتاب ها داخل قفسه هایی از دستگاه های مخصوص به صورت ایستاده و نیمه باز و به مدت هفتاده دو ساعت قرار خواهد گرفت که دستگاه دارای گرم کننده های خاصی است که با دو ماده که ضد میکروب ها و موجودات زنده است حرارت داده خواهد شد و بعد حرارت داده شدن، هرگونه موجودات میکروسکپی از بین خواهند رفت و اگر هم تخریبی صورت گرفته باشد، بعد این عملیات متوقف خواهد شد و بعد از عملیات آفت زدایی، به بخش ترمیم و بعد آن به گنجینه واگذار خواهد شد.

الحمد لله رب العالمین.

 

 

Add comment


Security code
Refresh

منوی اصلی


ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج

Hosting: Ilimitada Hosting Chile VPS