آیین نامه تقریرات و پژوهش ها شیوه نامه جدید تدوین جمع آوری اقوال
شیوه نامه جدید تدوین جمع آوری اقوال PDF Print E-mail

شیوه نامه تدوین جمع آوری اقوال

ضوابط انتخاب موضوع:

  • موضوع باید بسیط و به صورت یک جمله خبری باشد و یک حکم را تنها از یک جهت بررسی نماید.(مثلا فقط از جهت حکم تکلیفی یا فقط از جهت حکم وضعی)
  • تحقيق مناسبي بر روي آن صورت نگرفته یا این موضوع نیازمند تحقیق بیشتر باشد.
  • در راستاي موضوع درس خارج یا رساله علمی پژوهشگر بوده و نسبت به آن إحاطه داشته باشد.
  • موضوع پژوهش جمع آوری اقوال باید مسایل اصول فقه یا قواعد فقهی یا رجال و حدیث یا مسایل مبنایی و تاثیرگذار فقهی باشد، و در فروعات فقهی کم تاثیر یا بی اثر چنین پژوهشی انجام نشود.
  • تا حد امکان از بین موضوعات متعدد درس خارج، موضوع کاربردی، برای پژوهش مقایسه ای انتخاب شود. (از مباحث علمی صرف نباشد)
  • به تأئید استاد سرگروه علمی و مسئول دفتر آموزش برسد.
  • با توجه به هدف این نوع پژوهش طلاب باید موقع انتخاب موضوع دقت کنند تا موضوعاتی که حداقل دو قول در آن مطرح باشد، و فقهاء و علمای متعددی در آن اظهار نظر و اختیار قول کرده باشند.

 

ضوابط پژوهش جمع آوری اقوال:

  • انتخاب عنوان دقیق، جامع و رسا برای موضوع اختیار شده.
  • مطالعه کامل و دقیق اصل اقوال جهت درك تمامی پيام ها و استخراج جوهر مطالب (پژوهشگر نباید به مطالعه فقط قسمتی از اصل اقوال اکتفاء کند).
  • تصرف نکردن در پیام و محتوای نظریه
  • رعایت ترتیب منطقیِ مطالب نظریه در متن پژوهش.
  • حذف نكات زائد: اگر بعضى نكات در مجموع چندان اهمّيّتی در مقایسه نظریات ندارند، باید هنگام تنظیم نهایی حذف شوند.
  • ذکر چکیده مطالب فرعی مهم در پاورقی و نتیجه آن در متن پژوهش: اگر در نظریه بحث مفصل تاریخی یا رجالی (سند روایات) یا حدیثی وجود دارد، پژوهشگر باید چکیده آن را در پاورقی آورده، و نتیجه آن بحث را در متن پژوهش ذکر کند.
  • تنظیم پژوهش با ادبیات نوشتاری، و پرهیز از ادبیات گفتاری، با رعایت قواعد آئین نگارش و ویرایش[1]
  • چكيده نگاری از پژوهش جمع آوری اقوال: باید این نوع پژوهش با چكيده نگارى نيز همراه بوده، و نتيجه ها و فايده هاى علمى و عملى پژوهش در چند سطر بيان شود تا خواننده در يك نگاه با حاصل آن آشنا شده و عصاره‌اش را مرور كند.
  • اشاره به نواقص مقاله در پانوشت: اگر اقوال جمع آوری شده دارای ابهام، و اشتباه، و انحرافی بوده، یا براساس مطلبی خلاف إجماع و مشهور فقهی شیعه تنظیم شده، پژوهشگر باید در پانوشت انتهایی پژوهش به آن إبهام و إشتباه و إنحراف اشاره نماید، (بدون بحث استدلالی مفصل)[2].
  • رعایت نشدن منشور اخلاقی، باعث إبطال پژوهش است.

شیوه نامه نقل قولها:

1) نقل کامل عبارت در هر قول به صورت گویا و روشن لازم است.

2) بايد ابتدا و انتهاي «نقل قول‌ها» مشخص باشد؛ و در پايان نقل قول، علامت ارجاع و پاورقي گذارده شود.

3) با پرهیز از نقل قول باواسطه، بايد کلام هر عالمي از کتاب همان عالم نقل شود؛ به عنوان مثال کلام علامه حلّي(ره) را بايد به کتاب‌هاي خود او مستند نمود، نه اينکه از به نقل شيخ انصاري(ره) از علامه حلّي(ره) استناد کرد؛ مگر آنکه کتاب آن عالم در دسترس نباشد.

4) در نقل اقوال بزرگان ـ اعمّ از علماي لغت يا فقها يا مفسّران ـ بايد ترتيب زماني رعايت شود؛ يعني وقتي کلام چند نفر نقل مي‌شود، آن کس که زماناً مقدّم بوده است، کلام او نيز مقدّم شود و هکذا.

5) در نقل اقوال و به خصوص آيات شريفه و روايات، دقّت کامل در امانت بايد رعايت شود، حتي در آيات شريفه، ضبط دقيق آنها مطابق رسم‌الخط قرآن مجيد ضروري است.

6) در صورت اجمال یا توقف باید با نقل عبارت توضیح داده شود.

7) در صورت تعارض تصریح و نقل باید هر دو ذکر شود و توضیح داده شود.

8) در صورت دلالت سکوتی تنها ابتدا و انتها نقل و نوع دلالت توضیح داده شود.

9) در صورت ادعای اجماع در مقام بررسی شود اجماع مدرکی است یا نه

10) برای بررسی دقیق ابتدا باید با بررسی محل بحث نظریه فقیه مورد نظر را بدست آورد و در نهایت باید با کمک جستجوی پیشرفته نظر مولف را بیان نمود.

11) اقوال چهار مذهب عامه باید به طور مشخص آورده شود.

 

چیدمان پژوهش جمع آوری اقوال:

چیدمان پژوهش جمع آوری اقوال باید مطابق قوانین پژوهشی باشد، حتی اگر اصل اقوال نیز مطابق ضوابط شکلی یا محتوائی پژوهش نباشد، پس طلاب باید بعد از مطالعه با قلم و بیان خود، پژوهش را ارائه نموده، و از انعکاس عین مطالب خودداری نمایند.

چیدمان بخش مقدماتی

براي ورود به بحث اصلي، پژوهش باید دارای مقدمه­ای بین یک یا دو صفحه باشد:

1. طرح روی جلد.

2. فهرست مطالب.

3. تبیین و توضیح موضوع پژوهش.

4. اهمیت بحث

5. فواید بحث

6. اشاره اجمالی به اقوال مطرح در مساله[3] و تعیین نظریاتی که در پژوهش مقایسه شده است.

7. جایگاه بحث نزد اهل سنت

8. چکیده مطالب

9. واژگان کلیدی

10. تعریف اصطلاحات و کلمات خاص

چیدمان بخش اصلی:

1. بیان اصل نظریات مقایسه شده به صورت روشن و شیوا.

2. مبنای دخیل در انتخاب هر نظریه، و تبیین کامل ادله مهم هریک از نظریات به ترتیب اهمیت.

3. اشتراکات نظریات.

4. افتراقات نظریات، و آثار و نتایج مترتب بر هریک از افتراقات

5. نتایج و آثار مترتب بر اصل نظریات.

6. بیان و بررسی اجماع یا شهرت، منقول یا محصل ادعا شده در بین اقوال و بررسی مدرکی بودن آنها

7. فهرست منابع و مطالعات.

ضوابط ترجیحی:

1. نگارش متن به زبان عربی[4]

2. رعایت حسن سلیقه در مسائل شکلی

اسامی کتابهای و علمای دوره های مختلف

قدماء:

  • الفقه - فقه الرضا؛ منسوب به امام رضا، على بن موسى عليهما السلام؛ 203 ه‍ ق
  • الكافي (ط - الإسلامية)؛ كلينى، ابو جعفر، محمد بن يعقوب؛ 329 ه‍ ق
  • مجموعة فتاوى ابن أبي عقيل؛ عمانى، حسن بن على بن ابى عقيل حذّاء؛ زنده در 329 ه‍ ق
  • دعائم الإسلام؛ مغربى، ابو حنيفه، نعمان بن محمد تميمى؛ 363 ه‍ ق
  • مجموعة فتاوى ابن جنيد؛ اسكافى، ابن جنيد، محمد بن احمد كاتب بغدادى؛ قرن 4 ه‍ ق
  • المقنع (للشيخ الصدوق)؛ قمّى، صدوق، محمّد بن على بن بابويه؛ 381 ه‍ ق
  • الهداية في الأصول و الفروع؛ قمّى، صدوق، محمّد بن على بن بابويه؛ 381 ه‍ ق
  • من لا يحضره الفقيه؛ قمّى، صدوق، محمّد بن على بن بابويه؛ 381 ه‍ ق
  • الجعفريات - الأشعثيات؛ كوفى، محمد بن محمد اشعث؛ قرن 4 ه‍ ق
  • المقنعة (للشيخ المفيد)؛ بغدادى، مفيد، محمّد بن محمد بن نعمان عكبرى؛ 413 ه‍ ق
  • الانتصار في انفرادات الإمامية؛ شريف مرتضى، على بن حسين موسوى؛ 436 ه‍ ق
  • المسائل الناصريات؛ شريف مرتضى، على بن حسين موسوى؛ 436 ه‍ ق
  • الكافي في الفقه؛ حلبى، ابو الصلاح، تقى الدين بن نجم الدين؛ 447 ه‍ ق
  • المراسم العلوية و الأحكام النبوية؛ ديلمى، سلاّر، حمزة بن عبد العزيز؛ 448 يا 463 ه‍ ق
  • تهذيب الأحكام؛ طوسى، ابو جعفر، محمد بن حسن؛ 460 ه‍ ق
  • الخلاف؛ طوسى، ابو جعفر، محمد بن حسن؛ 460 ه‍ ق
  • المبسوط في فقه الإمامية؛ طوسى، ابو جعفر، محمد بن حسن؛ 460 ه‍ ق
  • النهاية في مجرد الفقه و الفتاوى؛ طوسى، ابو جعفر، محمد بن حسن؛ 460 ه‍ ق
  • الوسيلة إلى نيل الفضيلة؛ طوسى، محمد بن على بن حمزه؛ زنده در 566 ه‍ ق
  • غنية النزوع إلى علمي الأصول و الفروع؛ حلبى، ابن زهره، حمزة بن على حسينى؛ 585 ه‍ ق
  • السرائر الحاوي لتحرير الفتاوى؛ حلّى، ابن ادريس، محمد بن منصور بن احمد؛ 598 ه‍ ق
  • شرائع الإسلام في مسائل الحلال و الحرام؛ حلّى، محقق، نجم الدين، جعفر بن حسن؛ 676 ه‍ ق
  • المعتبر في شرح المختصر؛ حلّى، محقق، نجم الدين، جعفر بن حسن؛ 676 ه‍ ق

متأخرین:

  • تذكرة الفقهاء؛ حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى؛ 726 ه‍ ق
  • قواعد الأحكام في معرفة الحلال و الحرام؛ حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى؛ 726 ه‍ ق
  • مختلف الشيعة في أحكام الشريعة؛ حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى؛ 726 ه‍ ق
  • إيضاح الفوائد في شرح مشكلات القواعد؛ حلّى، فخر المحققين، محمد بن حسن بن يوسف؛ 771 ه‍.ق
  • الدروس الشرعية في فقه الإمامية؛ عاملى، شهيد اول، محمد بن مكى؛ 786 ه‍ ق
  • جامع المقاصد في شرح القواعد؛ عاملى، كركى، محقق ثانى، على بن حسين؛ 940 ه‍ ق
  • مسالك الأفهام إلى تنقيح شرائع الإسلام؛ عاملى، شهيد ثانى، زين الدين بن على؛ 966 ه‍ ق
  • مجمع الفائدة و البرهان في شرح إرشاد الأذهان؛ اردبيلى، احمد بن محمد؛ 993 ه‍ ق
  • مدارك الأحكام في شرح عبادات شرائع الإسلام؛ عاملى، محمد بن على موسوى؛ 1009 ه‍ ق
  • الحدائق الناضرة في أحكام العترة الطاهرة؛ بحرانى، آل عصفور، يوسف بن احمد بن ابراهيم؛ 1186 ه‍.ق
  • مفتاح الكرامة في شرح قواعد العلاّمة؛ عاملى، سيد جواد بن محمد حسينى؛ 1226 ه‍ ق
  • مستند الشيعة في أحكام الشريعة؛ نراقى، مولى احمد بن محمد مهدى؛ 1245 ه‍ ق

معاصرین:

  • صاحب جواهر؛ جواهر الکلام؛ مجمع الرسائل؛
  • شیخ انصاری؛ الاجتهاد و التقليد( مطارح الأنظار)؛ أحكام الخلل في الصلاة‌؛ ‌؛ الاجتهاد و التقليد‌؛
  • کاشف الغطاء؛ أحكام الأموات إلى حين الدفن و الانصراف‌؛ شرح طهارة قواعد الأحكام‌؛ شرح الشيخ جعفر على قواعد العلاّمة ابن المطهر‌؛
  • میرزا حبیب الله رشتی؛ التعليقة على مكاسب الشيخ الأنصاري‌؛ فقه الإمامية، قسم الخيارات‌؛ كتاب الإجارة‌؛
  • بحر العلوم؛ بلغة الفقيه؛
  • آقا رضا همدانی؛ حاشية كتاب المكاسب‌؛ مصباح الفقيه؛
  • سید یزدی و محشین عروه؛ تكملة العروة الوثقى‌؛ حاشية المكاسب‌؛ رسالة في حكم الظن في الصلاة و بيان كيفية صلاة الاحتياط‌؛
  • سید عبد الحسین لاری؛ تعليقات على رسالة في التقية‌؛ تعليقات على رسالة في القضاء عن الميت‌؛ تعليقات على رسالة في المواسعة و المضايقة‌؛
  • نائینی؛ تعليقات على رسالة في المواسعة و المضايقة‌؛ تعليقات على رسالة في المواسعة و المضايقة؛
  • عبد الکریم حائری؛ کتاب الصلوة؛
  • محمد حسین کمپانی اصفهانی؛ الإجارة‌؛ الاجتهاد و التقليد( بحوث في الأصول)؛ حاشية كتاب المكاسب( ط- الحديثة)؛
  • آقا ضیاء عراقی؛ تعليقة استدلالية على العروة الوثقى‌؛ حاشية المكاسب‌؛ رسالة في اللباس المشكوك‌؛
  • سید ابو الحسن اصفهانی؛ صلاة المسافر‌؛ وسيلة النجاة؛
  • بروجردی؛ البدر الزاهر في صلاة الجمعة و المسافر‌؛ تبيان الصلاة‌؛ تقرير بحث السيد البروجردي‌؛
  • مرحوم امام خمینی قدس سره؛ الاجتهاد و التقليد( تنقيح الأصول)؛ تحرير الوسيلة؛
  • مرحوم خویی؛ أحكام الرضاع في فقه الشيعة‌؛ تكملة المنهاج‌؛ التنقيح في شرح العروة الوثقى‌؛ فقه الأعذار الشرعية و المسائل الطبية من صراط النجاة( المحشّى)
  • مرحوم سید محسن حکیم؛ دليل الناسك- تعليقة وجيزة على مناسك الحج( للنائيني)؛ قاعدة الضرر و الضرار( حقائق الأصول)؛ مستمسك العروة الوثقى‌؛
  • محقق داماد؛ كتاب الحج‌؛ كتاب الخمس‌؛ كتاب الصلاة‌؛
  • خوانساری - سید احمد؛ جامع المدارك في شرح مختصر النافع؛
  • کوه کمره ای؛ تحقيق في مسألة اللباس المشكوك‌؛ كتاب البيع‌؛ النجم الزاهر في صلاة المسافر‌؛
  • قزوینی؛ الاجتهاد و التقليد( التعليقة على معالم الأصول)؛رسالة في العدالة‌؛ الاجتهاد و التقليد( التعليقة على معالم الأصول)؛
  • مرحوم میلانی؛ محاضرات في فقه الإمامية- صلاة المسافر و قاعدتي الصحة و اليد‌؛ محاضرات في فقه الإمامية- كتاب البيع‌؛ محاضرات في فقه الإمامية- كتاب الخمس‌؛
  • شهید صدر؛ اقتصادنا‌؛ بحوث في شرح العروة الوثقى‌؛ البنك اللاربوي‌؛
  • شهید مصطفی خمینی؛ الخلل في الصلاة‌؛ تحرير العروة الوثقى‌؛ الخيارات‌؛
  • مراجع معاصر (گلپایگانی، اراکی، بهجت، مکارم، تبریزی، وحید و ....)؛

 

منابع عامه

برای استخراج نظر اجمالی عامه مراجعه به کتب زیر کافی است:

  • خلاف؛ طوسى، ابو جعفر، محمد بن حسن‌
  • مختلف؛ حلّى، علامه، حسن بن يوسف بن مطهر اسدى‌
  • الفقه علی المذاهب الاربع؛ جزيرى، عبد الرحمن- غروى، سيد محمد- ياسر مازح‌
  • مفتاح الکرامة؛ عاملى، سيد جواد بن محمد حسينى‌
  • مغنی ابن قدامه؛ ابو محمد عبداللّه‏ بن احمد بن قدامة بن مقدام بن نصر بن عبداللّه‏ مقدسى

برای بررسی بیشتر اقوال عامه به کتابهای زیر می‌توان مراجعه کرد:

  • الفقه علی المذاهب الاربع؛ جزيرى، عبد الرحمن- غروى، سيد محمد- ياسر مازح‌
  • الام شافعی (شافعیه)
  • المجموع نووی (شافعیه)
  • المدونة الکبری مالک (مالکیه)
  • الموطأ مالک (مالکیه)
  • بدایة المجتهد ابن رشد (مالکیه)
  • المبسوط شیبانی (حنفیه)
  • المبسوط سرخسی (حنفیه)
  • الاشربه احمد بن حنبل (حنبلیه)
  • الشرح الکبیر ابن قدامه (حنبلیه)

 


[1]. حداقل قواعد مندرج در کتاب بر بال قلم باید در مورد نظیر استفاده صحیح از نشانه گذاری­هائی مانند نقطه (.) ویرگول (،) نقطه ویرگول (؛ ) دو نقطه (:) نشانه عاطفی و تعجب (!) پرسش (؟) پرانتز یا دو هلال () یک هلال ) خط فاصله (- -) خط کوتاه ممتد (-) خط ممتد (ــــــــ) کیومه («») کروشه قلاب ([ ]) نشانه حذف (...) ممیز (/) پیکان جهت نما ><ستاره * و ... رعایت شود.

[2]. اگر نوشته داراى ابهام ها، اشتباه ها، يا انحراف هايى باشد، خلاصه نويس نباید خود را از گناهِ ترويج آن نادرستى ها بركنار بداند. پس افزودن توضيحاتِ پانوشتى هنگام ضرورت، كارى بايسته است

[3] . توضیحی در مورد تاریخچه بحث: بررسي پيشينه تحقيق و کارهاي انجام شده به منظور آشنايي با ابعاد مختلف موضوع، مفاهيم، مؤلفه‌ها، چارچوب‌هاي نظري و جوانب مختلف کارهاي قبلی، و استفاده از نتايج بدست آمده در تحقيق‌هاي قبلي، که در ضمن کارهاي انجام گرفته قبلی نیز معرفی شده، و نوآوري‌هاي پژوهش خود را معرفی کند تا زمينه‌هاي لازم ارزيابي و مقايسه فراهم شده، و از تکرار پژوهش های قبلی اجتناب شود.

[4]. تبصره: اگر پژوهشگر در ادبیات زبان عربی و نگارش عربی با اشکالاتی مواجه است، بهتر است که پژوهش خود را به زبان فارسی ارائه کند، زیرا پژوهش ارائه شده به زبان عربی که دارای اشتباهات متعددی باشد (بیش از ده مورد)، مورد قبول نیست.

 

Add comment


Security code
Refresh

منوی اصلی


ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج

Hosting: Ilimitada Hosting Chile VPS