مقیاس السفر الشرعی مکانی او زمانی؟ Print

به نام خدا

علیرضا سروش

«مقیاس السفر الشرعی مکانی او زمانی؟»

سید کاظم حائری، مجله فقه اهل البیت (ع)، شماره 43، صفحه 11

موضوع مقاله : در روایات، دو ملاک مختلف برای سفر شرعی دیده می شود : 1ـ طی نمودن طول مکانی خاصی 2ـ گذشت مدت زمان خاصی در طی طریق ؛ امروزه تفاوت نتیجه بین دو ملاک به خوبی روشن است. در این مقاله، این روایات مختلف مطرح و راه جمع بین آنها بررسی شده است.

روایات مسأله : 1ـ بیانگر ملاک طول مکانی خاص برای سفر  2ـ بیانگر ملاک طول زمانی خاص برای سفر     3ـ‌ بیانگر هر دو ملاک 4ـ بیانگر هر دو ملاک و با ظاهری اصالت بخش به ملاک زمانی نسبت به ملاک مکانی

مدعای نگارنده: اصالت مقیاس مکانی و اماره بودن مقیاس زمانی برای مقیاس مکانی، برداشت نویسنده از مجموع روایات است.

ادله نگارنده: مقدمه 1: سفر، با ملاک مکانی (مثل 8 فرسخ) واقعا ضابطه مند می گردد به خلاف ملاک زمانی (مثل روشنی روز) که به اختلاف وسیله ی حرکت و طول روز تغییر می کند و حتی سفرهای متعارف گذشته (حتی در یک فصل) هم با آن مضبوط نمی شده چون بین میزان حرکت اسب و شتر(مخصوصا همراه با بار) خیلی تفاوت است. مقدمه 2: در گذشته، در بسیاری از سفرها تنها وسیله‌ی شناخت فواصل مکانی، استفاده از زمان سیر به عنوان اماره بوده است چون اندازه گیری با واحدهای مسافتی در سفرها، غالبا متعارف نبوده است (بخلاف امروز). مقدمه‌3‌‌: شترهای بارکش در روز به طور متعارف 8 فرسخ می رفته اند. با توجه به این نکات، مفهوم عرفی مستفاد از مجموع روایات، مدعای نویسنده است.

اشکالات: دسته چهارم روایات

جواب از اشکالات: نویسنده مدلول تمام این روایات را بررسی می کند و همه را در راستای دیدگاه خویش می یابد.